NREM Uykusu Nedir ne işe yarar?

NREM uykusu kendi içinde 1,2 ve 3. evreleri olmak üzere 3 farklı evreyi içerir. Uyanıklıktan uykuya geçiş NREM 1 evresi ile olur. Bu evre en yüzeysel uykudur. Bu sırada kişi dış uyaranlar ile kolayca uyanabilir. Beyin dalgaları yavaşlamaya başlar, yavaş göz hareketleri ortaya çıkar ve vücuttaki tüm kaslar gevşemeye başlar. Birkaç dakika süren NREM 1 evresini NREM 2 evresi takip eder. Bu dönemde beyin dalgaları daha da yavaşlamıştır. Göz hareketleri artık görülmez ve tüm kaslar gevşemiştir. Ancak kuvvetli dış uyaranları takiben uyanma ortaya çıkabilir. Buna karşılık örneğin kuvvetli bir yağmur sesi, yanda uyuyan eşin hareketi, pozisyon değiştirmesi gibi bazı uyaranlar NREM 1 evresine dönüşe neden olabilir. NREM 1 ve 2 evrelerine yüzeysel NREM dönemi adı verilir. NREM 3 evresinde beyin dalgaları o derece yavaşlamıştır ki adeta komadaki bir insanın beyin dalga aktivitesini gösterir. Bu evre uyanmanın en zor olduğu evredir. Vücut iyice gevşemiştir. Neredeyse hiç hareket görülmez. NREM 3 evresine derin NREM dönemi adı verilir.

NREM evreleri boyunca solunum giderek yavaşlar. Kalp atım hızı ve kan basıncı bu evreler boyunca uyanıklığa göre giderek azalır. Başta beyin olmak üzere tüm vücuttaki işlemler yavaşlar. Tüm vücut adeta dinlenmeye alınmıştır.

Uykunun neredeyse yarısını oluşturan NREM 1 ve 2’nin (Yüzeysel NREM) gerçek görevi tam olarak bilinmemektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, ertesi gün kısa süreli hafıza fonksiyonlarımız için gerekli olduğunu göstermektedir.

NREM 3 ise ertesi gün fiziksel olarak dinlenmiş olmamızı sağlayan uyku evresidir. Eğer NREM 3’ü yeteri kadar uyuyamaz isek, ertesi gün dinlenmemiş uyanır ve gün boyu kendimizi yorgun hissederiz. NREM 3 evresinin diğer bir özelliği ise uykuya bağımlı olarak salgılanan bazı hormonların salındığı uyku evresi olmasıdır. Büyüme hormonu ve testosteron ve progesteron gibi seks hormonlarının 24 saat içinde en az yüzde 80’i derin NREM uykusunda salgılanır. Büyüme hormonu çocuklarda büyümeyi sağlarken erişkin dönemde vücuttaki yağ metabolizmasını düzenleme görevini üstlenir. Dolayısıyla derin NREM uykusunun herhangi bir nedenle azalması çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine yol açarken, erişkin dönemde deri altı yağ dokusunun artması yani şişmanlığa neden olur. Ayrıca seks hormonlarının salındığı dönem olduğu için hem erkek hem de kadınlarda cinsel istekte azalma ile birlikte cinsel fonksiyonların bozulmasına hatta hiç derin NREM olmaması durumunda cinsel iktidarsızlığa yol açar. Derin NREM uykusunun da beynin ertesi gün kısa süreli bilgileri depolaması için gerekli olduğu gösterilmiştir. NREM 3 evresi gecenin ilk yarısında daha uzun olarak ortaya çıkar ve sabaha karşı süresi azalır. Gecenin ilk yarısını uyanık geçirip sabaha karşı uyursak derin NREM’den fedakârlık etmiş oluruz. Dolayısıyla ertesi gün kendimizi yorgun ve uykulu hissederiz. Derin NREM evresi, beynin tüm kapıları kapattığı, tüm organları istirahata aldığı koruyucu görev üstlenen bir evredir. Öyle ki uykuda ortaya çıkan birçok durum veya bozukluk bu evreye girilince ortadan kalkar. Örneğin uyku apne sendromu olan insanlar bu evreye girdiklerinde nefes durmaları çok azalır veya ortadan kalkar. Uykuda bacak hareketleri ile seyreden uykuda periyodik hareket bozukluğu veya diş gıcırdatma bu dönemde kesilir. Buna karşın bu evreye özgü uyku hastalıkları da vardır. Diğer bölümlerde bunlara yer verilecektir