Uyku hastalıklarının günlük performansa etkileri nelerdir?

Fiziksel olarak kendimizi dinlenmiş ve iyi hissetmemiz, dikkat, hafıza, öğrenme gibi bilişsel aktivitelerimiz, muhakeme, karar verme, sorunları çözme gibi üst düzey beyin aktivitelerimiz, düğme ilikleme, elma soyma gibi ince becerilerimizin normal olarak sürdürülmesi, gece uykusunun gerek süre gerekse yapısal olarak normal uyunması halinde mümkündür.
Uykunun süresinin uzun süreli olarak azalması ile seyreden uykusuzluk hastalıkları veya uykunun içyapısının bozulmasına neden olan tüm uyku hastalıkları bütün bu fonksiyonları, şiddetleri ile paralel olarak olumsuz yönde etkileyerek günlük performansın hem fiziksel hem de bilişsel olarak bozulmasına yol açar.
Derin NREM uyku evresinin en önemli görevlerinden biri, ertesi gün fiziksel olarak dinlenmişliği sağlamaktır. Hücrelerin fiziksel yenilenme ve tamirini sağlar. Örneğin fiziksel olarak çok yorucu bir günün ardından veya çok ağır egzersiz ve spor yaptığımız günlerin gecesinde, derin NREM uyku süresi, yıpranan ve yorulan vücudu tamir görevi nedeniyle artar. Bu nedenle çok yorulduğumuz günlerin gecelerinde daha derin uyur, bizi kolaylıkla uyandıran uyaranlardan etkilenmeyiz. Derin NREM uyku evresinin uzun süreli olarak azalması, gündüz yorgunluk ile kendini gösterir. Enerji yokluğu ve yorgunluk özellikle fiziksel performansımızı bozar. Başta uyku apne sendromu olmak üzere birçok uyku hastalığı derin NREM uykusunu azaltır.
NREM uyku evresi aynı zamanda, farkında olmadan yaptığımız ancak beceri isteyen, çatal –bıçak kullanma, düğme ilikleme, ayakkabı bağını bağlama gibi becerilerimizi de kontrol eder. Uyku azlığı sonuç olarak ertesi gün sakarlık ve beceriksizlik ile kendini gösterir. Diğer bir deyimle sakarlık ortaya çıkar.
Dikkat, hafıza ve öğrenme fonksiyonlarının yeterli düzeyde olması ise REM uyku evresine bağlıdır. REM uykusunun süresinin azalması veya sık sık kesintiye uğraması nedeniyle yapısının bozulması ertesi gün sık hata yapma, unutma, konsantre olamama ile sonuçlanır. Öğrenme güçlüğü ve söylenen ya da okunanları akılda tutamama ortaya çıkar. Dikkati toplama yetersiz olduğu için hem bilişsel hem de fiziksel hata yapma riski artar. Muhakeme, doğru karar verme, sorunlar ile başa çıkma ve bunları çözme de normal bir REM uykusu ile sağlanır. REM uykusunun azalması karar vermede güçlük veya yanlış karar verme ile sonuçlanabilir. Muhakeme ile birlikte algılama da bozulduğu için söylenenleri yanlış algılama ve yanlış hüküm verme ortaya çıkabilir.
Uyku bozukluğuna bağlı olarak günlük performansın hem fiziksel hem de bilişsel olarak etkilenmesi, uykunun uzun süreli olarak etkilenmesi sonucu gelişir. Uyku hastalıkları kronik ve yerleşmiş hastalıklar olduğundan kişi uyku hastalığı olduğunu genellikle farkında değildir. Aslında uyku hastalıklarının en önemli özelliği, uzun vadede günlük performansın azalmasıdır. Herhangi bir durum ya da hastalık ile açıklanamayan günlük performans bozukluğunun ardında uyku hastalıkları aranmalıdır.