Uykuyu bozan faktörler nelerdir?


Uyku çevreden veya kişiden kaynaklanan istenmeyen durumlar nedeniyle bozulabilir.
Çevresel faktörler arasında, gürültü, ışık, aşırı sıcak/soğuk ortam uykuya başlama ve sürdürme zorluğuna yol açabilir.
Çevresel faktörler sürekli olabilir veya zaman zaman ortaya çıkabilir. Örneğin ses yalıtımı iyi olmayan hava alanı otelinde konaklamak zorunda kalan bir kişi, o gece için gürültü nedeni ile uyuyamaya bilir. Buna karşın, hava alanı yakınında ses yalıtımı iyi olmayan bir eve taşınılmış ise bu durum sürekli hale gelebilir. Akşam saatlerinde kullanılan mekânın ışıklarının çok parlak ve yoğun olması uyku başlangıcının uzamasına neden olur. Yatak odasında ışığın varlığı ise sağlıklı bir uyku için kesinlikle önerilmeyen bir durumdur. Çok sıcak ya da çok soğuk ortam da uykunun yapısını bozar. Yatak odasının ısının sabit oda ısısında tutulması gerekir. Klima ya da havalandırma sistemleri yatak odası için önerilmez.
Bazı madde ve gıdaların tüketilmesinin uykuyu bozduğu bilinmektedir. Çay, kahve, kafein içeren çikolata, kola gibi gıdaların özellikle akşam saatlerinde tüketilmesi hem uykuya dalmayı zorlaştırır hem de uykunun derinleşmesini engeller. Sağlıklı bir uyku için bunların tüketiminin güneş batmadan önce sonlandırılması gereklidir. Alkol, uykuyu çabuklaştırdığı bilinen bir madde olmakla birlikte derin uyku ve REM uykusunu azalttırarak kalitesiz bir uyku uyunmasına neden olur. Sigara da uyanıklığı sağlayan beyin bölgelerini aktifleştirerek uykunun yüzeysel ve kalitesiz olmasına neden olur. Sigara kullanan insanlar, hiç olmazsa akşam saatlerinde sigara kullanımını azaltmalı, tercihen kullanmamalıdır.
Yemek saatleri, gün içinde ve akşam saatlerindeki fiziksel aktivite de uyku kalitesini etkileyen faktörlerdir. Akşam yemeğinin yatmadan en az 3 saat önce sonlandırılması gerekir. Akşam saatlerinde çok miktarda sıvı alımı gece tuvalet ihtiyacı ile uyanmaya yol açar. Gün içinde normal bir fiziksel aktivite uyku kalitesini olumlu yönde etkilerken, güneşin batışından sonra aşırı şekilde yapılması uyku başlangıcını geciktirir. Gece saatlerinde spor, aşırı egzersiz, vücudu yoran işler hem uykuya dalmayı hem de uykuyu derinleştirmeyi bozar. Yatmadan en az 2 saat öncesinde zihinsel aktivite en aza indirilmelidir. Çok heyecan veya korku uyandıran film veya dizilerin seyredilmesi, dikkat ve zihinsel aktiviteyi arttıran bilgisayar vb. cihazlar uykunun kalitesini bozar.
Uykuyu bozan faktörlerin diğerleri ise akşam saatleri ve gece belirtilerin arttığı bazı hastalık durumlarıdır. Örneğin ateş uykululuğu arttırır ancak uyku kalitesini bozar. Ağrı ile seyreden hastalıklar özellikle fibromyalji uyuya dalma ve sürdürmde zorluğa yol açar. Kalp ve böbrek yetmezliği uykuda solunum bozukluğuna yol açarak uykuyu etkiler. Şeker hastalığı ve bazı nörolojik hastalıklar uykuda kol ve bacak hareketleri ile seyreden uyku hastalıklarına yol açabilir.