Yaşlanmak uykuyu nasıl etkiler, uyku süresi kısalır mı?

Yaşlanmak uykuyu nasıl etkiler, uyku süresi kısalır mı?
Yaşlılık uykuyu 3 farklı mekanizma ile etkiler:
1: Yaşa bağlı uykunun yapısında meydana gelen değişiklikler
Yaşlanmayla birlikte, beyinde meydana gelen değişiklikler sonucunda uykunun yapısında bazı değişiklikler meydana gelir. Toplam uyku süresi aslında değişmez ancak uyku gün içinde de ortaya çıktığı için gece uyku süresinde azalma görülür. Gece uykusu sırasında derin NREM ve REM uyku süreleri azalır. Uyku süresine daha ziyade hâkim olan yüzeysel NREM uykusudur. Bununla birlikte gece içi uyanıklık sayısı artar, uyku başlangıç ve bitiş saatleri daha erken saatlere kayar. Yaşın ilerlemesi ile birlikte, uyku ve uyanıklık çocukluk döneminde olduğu gibi gece ve gündüze dağılır. Gün içinde kısa süreli uyuklamalar ortaya çıkar. Toplam uyku süresi değişmemekle birlikte uyku kalitesi bozulur.
2: Yaşlılıkta ortaya çıkan dahili, nörolojik veya psikiyatrik hastalıkların veya bunların tedavilerinin uykuyu etkilemesi.
Psikiyatrik ve dahili hastalıklardan özellikle ağrılı sendromlar (eklem hastalıkları, baş ağrısı, fibromyalji, kanser ) kalp ve damar hastalıkları (Kalp yetmezliği, tansiyon hastalığı, damar tıkanıklığı), mide – barsak hastalıkları ( reflü, ülser, gastrit, hazımsızlık),

metabolik hastalıklar (şeker hastalığı, guatr, menopoz), böbrek hastalıkları (Böbrek yetmezliği, diyaliz) ve nörolojik hastalıklar (inme, bunama, Parkisonizm) ile tedavileri uykunun yapısını bozarak uykuyu etkiler ve uyku ile ilgili yakınmalara neden olur. Bu hastalarda asıl hastalığın tedavisinde kullanılan ilaçların uykuya etkileri bilinerek tedavi düzenlenmelidir.
3: Yaşlılıkta birincil uyku hastalıklarının sıklığının artması
Yaşlılıkta sıklıkla görülen birincil uyku hastalıkları, REM uykusu davranış bozukluğu, Huzursuz bacaklar sendromu, Uykuda periyodik hareket bozukluğu, uykuda solunum bozuklukları, uykusuzluk hastalıkları, gündüz uyuklama ve sirkadiyen ritim bozukluklarıdır. Bu hastalıklar, ilerleyen bölümlerde detaylı olarak anlatılacaktır. Kısaca özetlemek gerekirse;
REM Uykusu Davranış Bozukluğu, REM uykusu sırasında rüya içeriği ile uyumlu, şiddet içeren, kendisi veya etrafına zarar verici hareketler ile şekillenen bir hastalıktır. Elli yaş üstü ve erkeklerde daha sık görülür. REM Uykusu Davranış Bozukluğunda rüyayla ilişkili davranışlar, konuşma, gülme, bağırma, küfretme, amaçsız el kol hareketleri, uzanma, zorla çekiştirme, kol sallama, tokat atma, yumruklama, tekme atma, oturma, yataktan zıplama, yataktan düşme, emekleme, koşma şeklinde olabilir. Bazen uyanmaya neden olan bu rüyalar genellikle tam olarak hatırlanır. Yataktan düşme, dikiş gerektirecek yaralanmalar, kol, bacak, parmak kırıklarına neden olabilir. Bu hastalık, hastanın eşini yaralayabilme ihtimali nedeniyle tedavi edilmesi zorunlu bir hastalıktır.
Huzursuz Bacaklar Sendromu, bacaklarda huzursuzluk hissi veya hoş olmayan duyuma ‘eşlik eden hareket etme ihtiyacı ile şekillenen bir uyku ile ilişkili hareket bozukluğudur. Huzusuz Bacaklar Sendromu hastalarının yüzde 80’inde uykuda periyodik hareket bozukluğu da mevcuttur. Bu hastalık, uykuda tekrarlayıcı olarak ortaya çıkan, özellikle ayak ve bacaklarda belirgin hareketler ile şekillenir. Uykuyu sürdürmekte zorluk

veya uykunun bozulmasına ikincil olarak ortaya çıkan gündüz uykululuk yakınmalarına neden olabilir.
Uyku Apne Sendromu, uyku sırasında, üst solunum yollarında tekrarlayıcı, kısmi veya tam kapanma, beraberinde uyanma/ uyanma reaksiyonları, oksijen düşüklüğü ve kalp ritim bozukuğu ile şekillenen bir uykuda solunum bozukluğudur. 65 yaş ve üstü kişilerin yüzde 24 –81’inde bulunur. Belirtileri, horlama, huzursuz uyku, gece tuvalet ihtiyacı ile uyanma, gece terlemesi, ağız kuruluğu, sabah yorgun uyanma, sabah baş ağrısı, gündüz uykululuk veya yorgunluk, unutkanlık, cinsel fonksiyonlarda bozulma ve kilo alımıdır. Başta tansiyon hastalığı olmak üzere kalp ve damar hastalıklarını tetiklediği için özellikle yaşlılarda tedavi edilmesi zorunlu bir hastalıktır.
Uykusuzluk, uykuya başlama zorluğu, uykuyu sürdürme zorluğu, çok erken uyanma veya sürekli şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınmasıdır. Gündüz belirtileri, yorgunluk, halsizlik, dikkat, konsantrasyon, bellek bozukluğu, mizaç bozukluğu veya sıkıntı veya gündüz uykululuğudur. Uykusuzluğun birincil bir uyku hastalığı mı yoksa başka bir psikiyatrik veya dâhili bir hastalığın belirtisi mi olduğu ayırt edilmeli ve tedavi buna göre planlanmalıdır.
Gündüz aşırı uykululuk, yaşlılarda, karşı konulmaz uyku uyuklamalar şeklinde ortaya çıkabilir. Bu durum diğer uyku hastalıklarının sonucu olabileceği gibi eşlik eden bunama veya depresyona da bağlı olabilir.
Sirkadiyen Ritm Bozuklukları yaşlılarda sık görülen uyku bozukluklarıdır. Erken Uyku Fazı Tipi’nde istenilen uyku ve uyanma zamanında gerileme vardır. Erken saatte uyur, erken saatte uyanırlar. Tercih ettikleri programa izin verildiğinde hastaların uyku kalitesi ve uyku süresi yaşlarına göre normaldir. Düzensiz Uyku –Uyanıklık Tipi’nde yakınma uykusuzluk, aşırı uykululuk veya her ikisi birlikte olacak şekildedir. Uyku başlama zamanı değişkendir. Bazen çok erken, bazen çok geç uykuları gelir.